झीनत वाघिणीने दिली आनंदाची बातमी Zeenat Tigress gives Birth to 4 Cubs
देशातील पहिल्या आंतरराज्य व्याघ्र स्थलांतराला ऐतिहासिक यश आले आहे. महाराष्ट्रातून ओडिशात गेलेल्या ‘झीनत’ वाघिणीने Zeenat Tigress चार पिल्लांना जन्म दिला आहे. ओडिशाचे वनमंत्री आणि मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांनी त्यांच्या एक्स हँडलवरून अधिकृतपणे ही आनंदाची बातमी जाहीर केली. महाराष्ट्र आणि ओडिशा सरकारच्या वन्यजीव विभागाच्या संयुक्त प्रयत्नांना आलेले हे मोठे यश आहे.
महाराष्ट्रातील ताडोबा-अंधारी व्याघ्रप्रकल्पातून (TATR) ओडिशाच्या सिमलीपाल व्याघ्रप्रकल्पात (Similipal Tiger Reserve) स्थलांतरित (Translocate) करण्यात आलेल्या ‘झीनत’ (Zeenat) नावाच्या वाघिणीने चार पिल्लांना जन्म दिला आहे.
तीन राज्यांची सीमा ओलांडणारी साहसी वाघीण!
‘झीनत’ या वाघिणीचा इतिहास अत्यंत रंजक आणि धाडसी राहिला आहे. नोव्हेंबर २०२४ मध्ये तिला ताडोबातून ओडिशात सिमलीपाल या जंगलात आणण्यात आले होते. मात्र, सिमलीपालच्या जंगलात सोडल्यानंतर काही दिवसांतच (डिसेंबर २०२४) तिने अभयारण्याची हद्द ओलांडली होती.
- तिने ओडिशा, झारखंड आणि पश्चिम बंगाल अशा तब्बल ३ राज्यांच्या सीमा ओलांडत ३०० किलोमीटरचा मोठा प्रवास केला होता.
- त्यानंतर पश्चिम बंगालच्या जंगलातून वन्यजीव विभागाने २१ दिवसांच्या अथक परिश्रमानंतर तिला सुखरूप ट्रँक्युलाईज (बेशुद्ध) करून पुन्हा सिमलीपालमध्ये आणले होते. या साहसी प्रवासाचा शेवट आता एका सुखद बातमीने झाला आहे.
महाराष्ट्राची वाघीण ओडिशात का पाठवली?
सिमलीपाल हे जगातील एकमेव असे अभयारण्य आहे जिथे ‘मेलानिस्टिक’ (काळे वाघ / Pseudo-melanistic) आढळतात. मात्र, गेल्या अनेक वर्षांपासून तिथे एकाच कुळातील वाघांमध्ये अंतर्गत प्रजनन (Inbreeding) होत असल्याने, तिथल्या वाघांची जनुकीय विविधता (Genetic Diversity) धोक्यात आली होती.
या समस्येवर मात करण्यासाठी आणि तिथल्या वाघांच्या रक्तामध्ये नवीन जनुके (Genes) आणण्यासाठी भारताच्या राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाने (NTCA) महाराष्ट्रातून ‘झीनत’ आणि ‘जमुना’ या दोन तरुण वाघिणी ओडिशात पाठवण्याचा निर्णय घेतला होता.
प्रकल्पाचे जागतिक महत्त्व
भारतात यापूर्वी आंतरराज्य व्याघ्र स्थलांतराचे प्रयोग (उदा. मध्य प्रदेशातून ओडिशात वाघ पाठवणे) अयशस्वी ठरले होते. त्यामुळे महाराष्ट्र ते ओडिशा या स्थलांतराकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले होते. झीनतने सिमलीपालमधील स्थानिक नर वाघासोबत यशस्वी मिलन करून ४ पिल्लांना जन्म दिल्याने, हा प्रयोग केवळ यशस्वीच ठरला नाही, तर यामुळे सिमलीपालमधील वाघांचे अस्तित्व आता कायमचे सुरक्षित झाले आहे. वन्यजीव संवर्धन आणि विज्ञानाच्या दृष्टीने हा भारताचा जागतिक स्तरावरील एक मोठा विजय मानला जात आहे.
कॅमेरा ट्रॅपमधील तो फोटो व्हायरल सिमलीपाल अभयारण्यातील कोअर भागात लावण्यात आलेल्या कॅमेरा ट्रॅपमध्ये (Camera Trap) या वाघिणीचा आणि तिच्या पिल्लांचा पहिला फोटो कैद झाला आहे. सध्या सोशल मीडियावर हा फोटो प्रचंड व्हायरल होत आहे. या अत्यंत सुंदर आणि भावूक फोटोमध्ये वाघीण ‘झीनत’ तिच्या चार पिल्लांपैकी एका चिमुरड्या पिल्लाला अत्यंत मायेने आपल्या तोंडात (मानेपाशी) पकडून जंगलातील एका सुरक्षित गुहेच्या दिशेने घेऊन जाताना दिसत आहे. वनविभागाचे पथक सध्या ‘मदर टायग्रेस’ आणि तिच्या चारही पिल्लांवर २४ तास डिजिटल पाळत ठेवून आहे.
Image Source: Mohan Charan Majhi (@MohanMOdisha) / X
आपल्या परिसरातील निसर्गविषयक घडामोडी, बातम्या, लेख “निसर्गवार्ता” मध्ये प्रसिद्ध करण्यासाठी कळवा अथवा लिहा : info@nisargaranga.com
निसर्गवार्ता च्या WhatsApp ग्रुप मध्ये आपल्याला वेळोवेळी मिळतील आमचे विविध Updates. इथे क्लिक करून निसर्गवार्ता WhatsApp Group Join करा.
