वाढत्या पर्यटनामुळे मोर्जिम बीचवरील ऑलिव्ह रिडले संकटातTourism vs Conservation: Olive Ridley Turtles Face Survival Crisis in Goa
मोर्जिम (गोवा): गोव्यातील मोर्जिम बीच हा भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील ऑलिव्ह रिडले समुद्री कासवांच्या Olive Ridley Sea Turtles महत्त्वाच्या प्रजनन स्थळांपैकी एक मानला जातो. दरवर्षी हिवाळ्यात मादी कासवे या किनाऱ्यावर येऊन अंडी घालतात आणि काही आठवड्यांनंतर त्यातून बाहेर पडलेली पिल्ले समुद्राकडे मार्गक्रमण करतात. मात्र पर्यटनाचा वाढता दबाव, प्रदूषण आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे या संवेदनशील अधिवासासमोर नवी आव्हाने उभी राहत आहेत.
यासंदर्भात स्थानिक वृत्तपत्र आणि निसर्ग पर्यावरणासाठी काम करणाऱ्या विविध संस्था वनविभागाकडे पाठपुरावा करत आहेत. या यासंदर्भात प्रसिद्ध होत असलेल्या बातम्या आणि लेखांमधून काढलेला हा सारांश
यंदाच्या हंगामात मोर्जिम किनाऱ्यावर ८३ घरट्यांची नोंद झाली असून सुमारे ८,६०० अंडी आणि ७,५०० हून अधिक पिल्ले नोंदविण्यात आली आहेत. तरीही गेल्या दोन वर्षांपासून घरटी आणि अंड्यांच्या संख्येत घट दिसून येत असल्याची माहिती गोवा वन विभागाने दिली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कासवांच्या प्रजननात नैसर्गिक चढउतार असले तरी मानवनिर्मित ताणही दुर्लक्षित करता येणार नाही.
मोर्जिम, मांदरेम आणि अश्वेम किनारपट्टी हा पर्यटनासाठी अत्यंत लोकप्रिय पट्टा आहे. समुद्रकिनाऱ्यालगत उभारलेली हॉटेल्स, रिसॉर्ट्स, रेस्टॉरंट्स आणि रात्री उशिरापर्यंत सुरू राहणारे कार्यक्रम यामुळे प्रकाश आणि ध्वनी प्रदूषण वाढत असल्याची तक्रार पर्यावरण कार्यकर्त्यांकडून सातत्याने केली जात आहे. कासवे अंडी घालण्यासाठी शांत, अंधारे आणि कमी मानवी वर्दळीचे किनारे पसंत करतात. मात्र तेजस्वी दिवे आणि मोठ्या आवाजामुळे काही कासवे किनाऱ्यावर येऊनही अंडी न घालताच परत समुद्रात जात असल्याची निरीक्षणे नोंदवली गेली आहेत.
याशिवाय किनाऱ्यावर सोडले जाणारे सांडपाणी, प्लास्टिक कचरा आणि इतर प्रदूषक घटकही समुद्री परिसंस्थेसाठी धोकादायक ठरत आहेत. यावर्षी मोर्जिम-अश्वेम परिसरातील प्रदूषणाबाबत स्थानिक नागरिक आणि पर्यावरण संघटनांनी प्रशासनाकडे तक्रारी केल्या होत्या. समुद्रातील पाण्याच्या गुणवत्तेवर परिणाम झाल्यास त्याचा फटका कासवांसह इतर सागरी जीवांनाही बसू शकतो.
या पार्श्वभूमीवर वन विभागाने घरट्यांमधील अंडी संरक्षित उबवणी केंद्रात हलविणे, किनाऱ्यावर गस्त वाढविणे आणि पर्यटकांमध्ये जनजागृती करणे अशा उपाययोजना सुरू ठेवल्या आहेत. संवर्धन अभ्यासकांच्या मते, मोर्जिमचा किनारा हा केवळ पर्यटनस्थळ नसून जैवविविधतेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा अधिवास आहे. त्यामुळे पर्यटन आणि संवर्धन यांच्यात समतोल राखणे ही काळाची गरज असून, ऑलिव्ह रिडले कासवांचे भवितव्य त्यावरच अवलंबून राहणार आहे
Image Courtesy: AI
आपल्या परिसरातील निसर्गविषयक घडामोडी, बातम्या, लेख “निसर्गवार्ता” मध्ये प्रसिद्ध करण्यासाठी कळवा अथवा लिहा : info@nisargaranga.com
निसर्गवार्ता च्या WhatsApp ग्रुप मध्ये आपल्याला वेळोवेळी मिळतील आमचे विविध Updates. इथे क्लिक करून निसर्गवार्ता WhatsApp Group Join करा.
